SPRC

دوشنبه، ۲۵ شهریورماه ۱۳۸۷

ماه مهر با بوي کاغذ کاهي نمي آيد

محبوبه حسين زاده

دو دفتر صد برگ با کاغذهاي سفيد که آن روزها ناياب بود براي علوم و رياضي و دفترهاي 40 برگ و 60 برگ با ورق هاي کاهي براي مشق نوشتن و بقيه درس ها. پاک کن هاي دو رنگ آبي و قرمز براي پاک کردن مشق ها و تکاليفي که با خودکار مي نوشتيم، تراش کوچکي که دقيقاً مدل تراش ديگر بچه هاي کلاس بود اما با رنگ هايي متفاوت، جامدادي هاي استوانه يي شکل زيپدار، تمام گزينه هاي ما براي انتخاب لوازم التحرير در دوران ابتدايي بود. در آن سال هاي جنگ، سال جديد تحصيلي با بوي دفتر هاي کاهي و حتي کتاب هاي با کاغذ کاهي از راه مي رسيد. کتاب ها هميشه ديرتر از شروع سال تحصيلي و توسط مدارس داده مي شد و همان زمان هم براي دفتر و مداد هاي به نرخ دولتي ثبت نام مي کردند.سال هاي جنگ، سازندگي و اصلاحات تمام شده است و در تمام اين سال ها هر روز بر تنوع نوشت افزار و البته قيمت آن افزوده شده است. حالا ديگر در مدارس براي دفتر هاي دولتي ثبت نام نمي کنند. دانش آموزان مجبور به خريد روپوش از مغازه هايي هستند که توسط مدارس هر منطقه تعيين مي شود. گراني خزنده و نرخ تورمي که باعث شده همه دغدغه هاي خانواده هاي ايراني به هزينه خوراک، پوشاک و مسکن معطوف شود در ايام شروع سال تحصيلي و با اضافه شدن هزينه لوازم التحرير و پوشاک مدارس، وضع بدتري به خود مي گيرد و البته چون اين وضع شامل حال خانواده هايي مي شود که فرزند دانش آموز دارند، نگراني از افزايش قيمت نوشت افزار در مقابل ديگر افزايش قيمت ها، چندان به چشم نمي آيد.غروب يکي از روز هاي خنک آخر شهريور است ولي تهويه هاي فروشگاه هم در مقابل هياهوي دانش آموزاني که بيشتر هم در مقاطع ابتدايي و راهنمايي درس مي خوانند، کم آورده اند. در غرفه هايي سالن مانند که به خريد مدارس اختصاص داده شده است، چندين قفسه فلزي بزرگ سبد مانند روي زمين گذاشته شده اند و درون آن پر است از دفترچه هايي با طرح ها و مدل هاي مختلف و البته قيمت هايي متفاوت. در کنار هر سبد برگه يي چسبانده شده است که نام بازرگاني توليد يا توزيع کنندگان و قيمت دفاتر ثبت شده است.اختلاف قيمت ها در بعضي موارد عجيب به نظر مي رسد بدون اينکه دليل خاصي از لحاظ کيفيت و نوع جلد و کاغذ داشته باشد. در حالي که يک دفتر 50 برگ در يک سبد، 690 تومان قيمت دارد در سبد ديگري همين دفتر با مارک بازرگاني ديگري 1100 تومان به فروش مي رسد و دفتر 160 برگي در سبد ديگري 2800 تومان است، در سبد ديگري اين قيمت به 4500 تومان مي رسد.دانش آموزان با ذوق و شوق به سمت سبد هايي مي روند که دفترچه هاي داخل آن طرح هايي از شخصيت هاي کارتوني علاقه آنان را بر خود دارند و خانواده ها نيز نظاره گر انتخاب فرزندان شان. هرچند اختلاف قيمت ها باعث مي شود دانش آموزان را به سمت سبد هاي ديگر هدايت کنند.غرفه يي ديگر هم به کيف و کفش اختصاص دارد؛ کيف هايي که بيشتر کوله پشتي هستند با رنگ هاي شاد و متنوع که از شش هزار تومان شروع مي شود و کفش هايي که مثل کوله ها، مخصوصاً براي دانش آموزان ابتدايي رنگ هاي شاد و تنوع مدلي بيشتري دارند. اما در قسمت روپوش ها ديگر اين تنوع ديده نمي شود. دو رنگ تيره براي پسران که حداقل قيمت آن 7200 تومان است، در حالي که قيمت روپوش دختران (البته با شلوار ساده کشدار) از 15700 تومان شروع مي شود. غرفه يي هم براي انواع مداد رنگي، خودکار، تراش و پاک کن هايي که حالا ديگر تنوع مدل دارند آنقدر که بزرگ تر ها هم در انتخاب گيج مي شوند.

پسري کلاس دوم ابتدايي در حال ديدن سبد هاي پر از دفتر است. مادر و پدرش همراهش هستند و در حال اظهارنظر در مورد قيمت ها. مادر مي گويد؛ « قيمت ها خيلي گران شده است. ديروز به تعاوني هايي که براي شروع سال تحصيلي برپا شده، سر زدم فکر مي کردم قيمت ها خيلي گران شده است اما الان که به فروشگاه آمدم مي بينم که اينجا همه چيز گران تر است. هرچند تنوع مدلي که در اينجا هست، در دفتر هاي با نرخ دولتي ديده نمي شود و بچه ها هم الان اين مدل ها را بيشتر دوست دارند.»دختر ديگري که در مقطع کلاس پنجم درس مي خواند سر يکي از سبد ها ايستاده است و مدام در حال اين پا، آن پاکردن است، مي گويد؛« نمي دونم کدوم يکي از اين دفتر ها خوشگل تره.»نمي توانم بيشتر از اين در هياهوي نسلي که دغدغه طرح و مدل دفترش را دارد، بمانم. روي سکوي خروجي کنار باغچه فروشگاه مي نشينم. از بلندگو ها صداي نيايش قبل از افطار پخش مي شود. غرفه هايي در بيرون فروشگاه چيده شده اند که به بازاريابي شرکت هاي مختلف با ليواني چاي داغ و ظرفي کوچک سوپ و تکه يي نان به تبليغ مارک محصولات غذايي مورد نظرشان مي پردازند. زني به همراه دو پسرش با سرعت در حال خروج از فروشگاه است. نايلوني در دست دارند که تعدادي دفتر درون آن وجود دارد. زن با همان عجله در پاسخ به سوالم مي گويد؛« 30 هزار و 500 تومان فقط خرج اين دفتر ها شده است.»دختري کلاس اول دبيرستان، فقط پنج دفتر خريده است. در حالي که چاي کيسه يي را درون ليوان تکان مي دهد، مي گويد؛ « 11 هزار و 600 تومان پول اين دفتر ها شده است.» مادرش مي گويد؛ « 30 هزار تومان هم پول کفش و کوله يي که فقط به درد مدرسه مي خورد.» در پاسخ به اين سوال که آيا اين تعداد دفتر برايت کافي است، مي گويد؛ « از پارسال هم چندتا دفتر دارم.پسري کمي آن سوتر از من نشسته و به آرامي در حال خوردن سوپ و تکه يي نان است. سر و وضعش مرتب است اما نايلوني سياه که در دست دارد و صندل هايي که يک شماره بزرگ تر از پايش است، باعث مي شود فکر کنم کودک کار است. پدرش نه معتاد است و نه از کارافتاده. کارگر يک نجاري است که به دليل گران شدن روزافزون همه چيز، پسرک هم وارد بازار کار يا همان دستفروشي شده تا کمک خرج خانواده اش باشد. کلاس پنجم مي رود و معدل سال قبلش 19 و نيم بوده است. مي گويد؛« پنج، شش هزار تومان پول دفتر و جامدادي و مداد شد. پنج هزار تومان هم براي برادرم که کلاس چهارم است دفتر و مداد خريدم.» از مغازه يي نزديک خانه شان در ميدان شوش خريد کرده است. هنوز کيف و کفش نخريده است؛ « فعلاً نخريدم، بايد يک ذره ديگه کار کنم و پول بيشتري جمع کنم.» اگر درآمد بيشتري داشته باشد، دلش مي خواهد با آن چه کار کند؛«دلم مي خواست دفتر هايي مي خريدم با شکل هري پاتر مثل همين طرحي که روي کيفم هست ولي کيفم رو پارسال خريدم.»پسرک به همان آرامي مشغول خوردن باقي مانده سوپ شرکت تبليغاتي مي شود در حالي که نگاهش به دختران و پسران دانش آموزي است که با نايلون هاي خريد رنگارنگ لوازم التحرير از در فروشگاه خارج مي شوند. ديگر ماه مهر با بوي کاغذ کاهي نمي آيد.