طي روزهاي اخير، به بهانه روز جهاني كودك، عملكرد سازمانهاي دولتي در حوزه كودكان مورد نقد قرار گرفت. در اين ميان، سازمان بهزيستي يكي از مهمترين مقصران ساماندهي نشدن كودكان خياباني معرفي شد. استقبال اندك كودكان كار و خيابان از مراكز بهزيستي و نگهداري صرف كودكان در اين مراكز، از مواردي بود كه منتقدان درباره اين سازمان مطرح كردند. اكنون پاسخ حسن موسويچلك، مديركل دفتر امور آسيبديدگان اجتماعي سازمان بهزيستي كشور را درباره عملكرد بهزيستي در حوزه كودكان خياباني ميخوانيد.
برخي از انجمنهاي غيردولتي فعال در حوزه آسيبهاي اجتماعي، از همكاري سازمانهاي دولتي، بهخصوص بهزيستي با آنها رضايت ندارند. نحوه تعامل شما با اين انجمن چگونه است؟
يكي از سياستهاي ما تعامل با بخش غيردولتي است. اين تعامل در 3 سطح برنامهريزي، اجرا و نظارت صورت ميگيرد. به همين دليل در جلسات تصميمگيري براي اجراي برنامههاي مختلف، سازمانهاي غيردولتي را دعوت ميكنيم. گاهي تعداد سازمانهاي غيردولتي شركتكننده در جلسات، بيش از سازمانهاي دولتي است. همين هفته گذشته هم رسما به آنها اعلام كرديم كه اگر پيشنهادي داريد به خودمان بگوييد.
مشكل اينجاست كه دوستاني مثل انجمن حمايت از حقوق كودك، مقابله با سازمانهاي دولتي را در پيش گرفتهاند. مديران قبلي اين انجمن عملكرد خوبي ارائه كرده بودند ولي مديرعامل جديد با چنين اظهاراتي، اين روند را در جهت معكوس پيش ميبرد، در حالي كه ما هميشه براي همكاري تلاش ميكنيم. اين انجمن همواره سعي در تخريب فضا دارد. نقدها بايد كارشناسي باشد، نه احساسي. آمار و اطلاعاتي كه اخيرا ارائه كردهاند و صحبتهايشان درباره مراكز بهزيستي، از نظر من كذب محض است. من نميخواستم اين صحبتها را مطرح كنم، چون خودم قبلا با اين انجمن همكاري ميكردم، ولي احساس كردم دچار خودبزرگبينيشدهاند كه خط تلفن <صداي يارا> را با خط اورژانس اجتماعي 123 بهزيستي مقايسه ميكنند. اين انجمن در مقابل بايد اجازه دهد كه فعاليتهايش مورد نقد قرار گيرد.
اما يكي از گلايههايي كه از بهزيستي ميشود اين است كه دولت قصد دارد نقش كارفرما را ايفا كند و اجراي كارها را به سازمانهاي غيردولتي بسپارد.
مسوول بخش پژوهشي انجمن به عنوان نماينده حقوق كودك در تمام جلسات ما حضور دارد. اعضاي اين انجمن بايد براي مطرح كردن خودشان روش ديگري را انتخاب كنند.
كيفيت ارائه خدمات در مراكز بهزيستي هم مطرح است. نگهداري صرف كودكان در مراكز بهزيستي، بدون اجراي برنامهاي براي آنان هم يكي از مواردي است كه بهزيستي بهخاطر آن مورد انتقاد قرار ميگيرد.
مراكز بهزيستي علاوه بر نگهداري كودكان، آموزشهاي فني - حرفهاي و خدمات درماني هم به آنها ارائه ميدهند. در برخي مراكز هم مثل مركز مشهد، كودكان بيمه مسووليت هم ميشوند.
سال گذشته نزديك به 10 هزار كودك خياباني وارد مراكز بهزيستي شدند. براي امسال هم خدماتدهي به همين تعداد كودكان پيشبيني شده است. حتي با وجود موانع قانوني كه براي مراجعه به خانهها وجود دارد، تيمهاي سياري تشكيل دادهايم كه براي مقابله با كودكآزاري به خانهها هم سركشي كنند.
خدمات بهزيستي براي كودكان از چند سال قبل تاكنون هر روز بهتر ميشود. اگر منتقدان مصوبه ساماندهي كودكان خياباني را خوب بخوانند، ميبينند كه سازمانهاي مختلف بايد كار كنند و بهزيستي تنها نهاد مسوول نيست.
همين سازمانهاي همكار در امر ساماندهي كودكان خياباني هم با كنايههايي بهزيستي را مورد خطاب قرار ميدهند. شوراي شهر تهران از نبود هماهنگي بين بخشي ميان سازمانهاي فعال در اين خصوص شكايت ميكند و ميگويد افرادي ميخواهند همه اقدامات صورت گرفته در اين خصوص را به نفع خودشان تمام كنند.
وظيفه هماهنگي بين بخشي با استاندارياست. آقاي خادم هم اين موضوع را نميدانند. فكر ميكنند يكشبه ميتوان كودكان خياباني را جمع كرد، چون تفكرشان جمعآوري كودكان است و ميخواهند با آدمها مثل ابزار برخورد كنند. كجاي دنيا جمعآوري آسيبديدگان اجتماعي موفق بوده كه ما اين روش را پيش بگيريم؟
80 درصد كودكان مراجعهكننده به مراكز بهزيستي، كودكان كار و خيابان هستند كه بيش از 15 سال سن دارند. مطابق قانون، اين كودكان ميتوانند در صورتي كه ساعت كارشان كمتر باشد، كار كنند. كسي نميتواند مانع كار اين كودكان شود، مگر اينكه مورد استثمار قرار گرفته باشند. برخورد با استثماركنندگان كودكان كار نيز به عهده سيستم قضايي است.
چه تعداد از مراكز آسيبهاي اجتماعي بهزيستي به بخش خصوصي واگذار شده است؟
ما هيچيك از مراكز را به بخش خصوصي واگذار نكردهايم. اگر صحبتهايي در اين خصوص شده، كارشناسي نبوده است. ما طبق ماده 26 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت به بهزيستي مجوز احداث مراكزي از جمله مراكز نگهداري كودكان خياباني را به بخش خصوصي دادهايم.
از ديدگاه شما نفس اين مساله كه ساماندهي آسيبهاي اجتماعي تحت نظر بخش خصوصي باشد درست است؟
چه كسي گفته دولت به تنهايي ميتواند همه مسائل مربوط به بخشاجتماعي را انجام دهد؟ كشور هند كه بيشترين تعداد كودكان خياباني را دارد، 95 درصد فعاليتهايش در اين خصوص توسط بخش غيردولتي انجام ميشود.
در گفتوگو با يك مقام بهزيستي عنوان شد:
تفكر جمع آوري آسيبديدگان اجتماعي هيچ جاي دنيا موفق نميشود - [مريم پاپي]
