آزاده بابايي نژاد

وضعيت کودکان عراقي روزبه روز وخيم تر مي شود. نه دولت و نه هيچ ارگان ديگري برنامه مدون حمايتي از آنها را در دست اقدام ندارد. در اين کشور جنگ زده روزي نيست که کودکي کشته نشود، تازه آن دسته هم که شانس مي آورند و در يک عمليات انتحاري کشته نمي شوند بايد زنده بمانند تا به چشم خود کشته شدن و مرگ عزيزان شان را ببينند. اينجا در کنار رودخانه خروشان دجله، کودک عراقي سخت تنهاست. خيابان مامن بسياري از آنهايي است که خانواده هايشان را از دست داده اند. سال ها استبداد رژيم صدام و عدم اهتمام حزب بعث به وضعيت معيشتي مردم عراق، سه دوره جنگ و تحريم هاي اقتصادي بين المللي به افزايش بي حد و حساب پديده کودکان خياباني در شهرهاي اين کشور دامن زده است. اگرچه تاکنون تحقيقات جامعي در مورد تعداد کودکان خياباني عراق انجام نگرفته اما ديگر براي تحقيق به آينده يي نه چندان دور احتياج نيست، هم اکنون نيز اين پديده به بحراني ترين شکل خود رسيده است.

در روزهاي نخست حمله امريکا و متحدانش به عراق، بسياري از کودکان خياباني امروز از نوانخانه هاي اين کشور گريخته و در خيابان ها به تکدي گري و واکس زدن مشغولند. در اين ميان به کودکاني که بر اثر انفجارهاي پياپي در عراق، اعضاي خانواده هايشان را از دست مي دهند نيز واژه سنگين کودکان خياباني اطلاق مي شود. يکي از اين کودکان، حيدر کاظم 8 ساله است که مدت ها پيش همه اعضاي خانواده خود را در يکي از همين عمليات تروريستي از دست داد. او اکنون براي دستفروشي از ناصريه به بغداد آمده و مجبور است براي امرار معاش خود قرآن جيبي بفروشد. در همين حال واجد زيدان پژوهشگر عراقي مسائل اجتماعي عراق بر اين باور است که پديده کودکان خياباني در عراق مساله تازه يي نيست اما اگر براي اين درد، درمان فوري حاصل نشود به زودي به معضلي غيرقابل حل تبديل خواهد شد. وي مي گويد؛ «گرچه هنوز هم تعريف مشخصي از واژه کودکان خياباني ارائه نشده است اما بيشتر جامعه شناسان، کودکان خياباني را به دو گروه تقسيم مي کنند؛ 1- کودکاني که در طول روز به کارهايي از جمله واکس زدن روي مي آورند و شب هنگام به کانون خانواده بازمي گردند. 2- کودکاني که خيابان منبع درآمد، سکونت و به طور کلي زندگي آنهاست که به دليل اوضاع ناامن عراق و اقتصاد بيمار و انفجارهاي پياپي تعداد آنها در اين کشور رو به افزايش است.» به تازگي يک سازمان بين المللي امداد در نقاط مختلف عراق براي کودکان عراقي مراکز اسکان ساخته اند. به گفته انعام محمد بدر مدير بخش مراقبت هاي بهداشتي يکي از اين مراکز در ناصريه، به تازگي مرکزي براي نگهداري کودکاني که خانواده هاي خود را در جنگ از دست داده اند با کمک سازمان مذکور در اين شهر تاسيس شده است. اين مرکز با در اختيار داشتن کادري متخصص و مجرب و با هزينه يي بالغ بر 78ميليون دينار عراقي علاوه بر نگهداري کودکان، وظيفه آموزش آنها را نيز برعهده دارد. در اين مرکز 738 کودک دختر و پسر عراقي نگهداري مي شوند. در حال حاضر بيش از يک ميليون کودک عراقي از تحصيل محرومند که 39درصد آنها را دختران تشکيل مي دهند. به اعتقاد تحليلگران، ترک تحصيل دانش آموزان آنها را به روي آوردن هرچه بيشتر به اعمال خلاف قانون از جمله تکدي گري، خريد و فروش مواد مخدر و مشروبات الکلي سوق مي دهد.

سوءاستفاده جنسي از کودکان عراقي

يک موسسه فعال در زمينه حقوق بشر که با سازمان ملل همکاري مي کند، اخيراً گزارش تکان دهنده يي در خصوص سوءاستفاده جنسي از کودکان اين کشور به ويژه کودکان خياباني منتشر کرده است. بر اساس اين گزارش، صدها خانوار عراقي به خاطر فقر و وخامت اوضاع اجتماعي و امنيتي، کودکان خود را در اختيار باندهايي قرار مي دهند که از کودکان، سوء استفاده جنسي مي کنند. در اين گزارش به طور مثال به زني به نام «ام زکريا» اشاره شده که شوهرش به دليل بيماري از کار افتاده و او به راحتي دو پسر 13و 14 ساله خود را در اختيار اين باند قرار مي دهد. اين زن نه تنها از کاري که مي کند، ناراحت نيست بلکه تصور مي کند که اين باند به او و خانواده اش لطف مي کنند. او مي گويد؛ «شايد بعضي ها از شنيدن اين خبر بسيار متاسف شوند اما ما حالا غذا داريم که بخوريم و من به پسرانم افتخار مي کنم.»

در اين گزارش با کودکاني مصاحبه شده است که برخي از آنان با رضايت خانواده به سوءاستفاده جنسي تن داده اند و برخي ديگر مي گويند اگر خانواده هايشان بدانند آنها چنين کاري مي کنند، آنها را خواهند کشت.

اين در حالي است که برخي از خانواده هاي عراقي از ترس اين که فرزندان شان به دام باندهاي سوءاستفاده گر بيفتند به آنها اجازه رفتن به مدرسه نمي دهند. گرچه آمار دقيقي از اين دسته کودکان عراقي که بدين صورت مورد سوءاستفاده جنسي قرار مي گيرند در دست نيست اما به نظر مي رسد رابطه تنگاتنگي بين تشديد ناامني و وضعيت نابسامان اقتصادي با سوءاستفاده از کودکان وجود دارد. طعمه اصلي اين باندها، کودکان خياباني هستند که مجبورند براي نمردن از گرسنگي، خود را به چندصد دينار عراقي بفروشند. به تازگي گروه هاي تروريستي نيز از کودکان خياباني براي مقاصد سياسي شان که همان تضعيف امنيت عراق است، استفاده مي کنند. فقط کافي است به يک کودک پنج يا شش ساله عراقي چندصد دينار داده شود و از او بخواهند يک بسته را به فلان منطقه شهر برساند. او نيز بي خبر از همه جا و سرخوش از دينارهايي که به خاطرش کلي التماس اين و آن را کرده است، بسته را به وسط شهر، به دل بازار مي برد که مملو از جمعيت است. اما ناگهان بسته در دستش منفجر مي شود، آخر اين کودک قرباني اهداف سياسي تروريست ها شده است؛ کودک پنج ساله که حالا بايد در خانه و در کنار مادرش باشد تکه تکه شده و دست هاي معصومش ذره ذره؛ کدام خانه؟ کجاست مادر؟،

منبع : روزنامه اعتماد